تا 35 سال آينده %25 ايرانيان سالمندند

تا 35 سال آينده %25 ايرانيان سالمندند

 دکتر محمد اربابي

روان‌پزشک عضو هيات‌علمي دانشگاه علوم‌پزشکي تهران

براساس تعريف سازمان بهداشت جهاني، سالمند به افراد بالاتر از 60 سال گفته مي‌شود. البته در برخي کشورهاي پيشرفته، اين عدد 65 سال است. گرچه ايران يک کشور در حال توسعه است، جمعيت آن مانند کشورهاي توسعه‌يافته به سوي سالمندي پيش مي‌رود. 7 درصد جمعيت مردم ايران بيش از 65 سال سن دارند که با تخمين نسبي احتمالا در 35 سال آينده اين آمار به 25 درصد خواهدرسيد. شناخت سالمندان و ويژگي‌هايشان به ما کمک مي‌کند در مواجهه با آنها رفتارهاي طبيعي را از غيرطبيعي تشخيص دهيم و مداخلات مناسب‌تري داشته باشيم.

 

يک نکته مهم درباره سالمندان، وضعيت ذهني و جسمي آنهاست. بيشتر مردم سالمندي را به معناي ضعف و ناتواني مي‌دانند در حالي که در اين دوران بسياري از توانمندي‌هاي فردي همچنان کارآمد هستند. اگرچه برخي توانايي‌هاي جسمي و رواني در سالمندي افت محسوسي مي‌کند اما برخي عملکرد‌هاي‌ آنها به‌خصوص قواي ذهني‌شان، معمولا رشد مناسبي دارد.

 

ميزان رضايتمندي سالمندان بالاست

مطالعه‌ها نشان مي‌دهد به‌طور کلي سالمندان از زندگي خود رضايت دارند و بهتر از جوانان با محيط سازگار مي‌شوند. گرچه همه سالمندان، حتي آنهايي که موفق هستند، ممکن است درجه‌هايي از تنش داشته باشند و تنش‌ها هم با کاهش امنيت اجتماعي و اقتصادي بيشتر ‌شود، اما سالمنداني که ارتباط‌هاي اجتماعي قوي‌تري دارند، کمتر دچار اين تنش مي‌شوند و بيشتر احساس رضايتمندي مي‌کنند.

 

شيوع بيماري‌هاي روان‌پزشکي افزايش نمي‌يابد

به نظر مي‌رسد در دوران سالمندي به علت ضعف جسمي و کاهش عملکرد شغلي، افراد سالمند بايد از نظر رواني و ذهني دچار مشکلاتي شوند اما به جز 2 بيماري دمانس (زوال عقل) و دليريوم (سرسام)، ساير اختلال‌هاي روان‌پزشکي در مقايسه با دوران جواني بيشتر نمي‌شود. اختلال‌هاي عمده روان‌پزشکي مانند افسردگي، اضطراب و حتي سوءمصرف مواد از بزرگسالان هم کمتر است. در سالمندان هيجان‌هاي منفي مانند غم، ترس و خشم کمتر و هيجان‌هاي مثبت مثل شادي بيشتر مي‌شود و شواهد نشان مي‌دهد سالمندان کنترل هيجاني بيشتري روي عواطف منفي خود دارند.

 

شخصيت سالمندان تغيير نمي‌کند

سالمندان تقريبا همان الگوهاي رفتاري و شخصيتي دوران جواني خود را دارند. البته کمي درونگراتر مي‌شوند و ميزان توافق‌پذيري‌شان با ديگران کمتر و قاطع‌تر مي‌شود. سازگاري‌شان در مقابل اتفاق‌ها بيشتر از نوع هيجان‌مدار است و سعي مي‌کنند مزاح، دلايل منطقي و فرافکني کنند. سالمندان برون‌گرا، کمتر عصبي مي‌شوند و ميزان مرگ و مير پاييني دارند.

 

تغيير قواي ذهني در سالمندي

در دوران سالمندي، انجام چند کار ذهني با هم و يادآوري خود به خود موضوعات کمي دشوارتر مي‌شود. سرعت پردازش اطلاعات و انجام حرکات فيزيکي هم اندکي کاهش مي‌يابد ولي دامنه کاربرد لغات افراد در کلام بالاتر مي‌رود و بهتر از دلايل کلامي استفاده مي‌کنند. در عملکردهاي اجرايي مانند حل مساله، برنامه‌ريزي و تفکر انتزاعي ممکن است مختصري افت داشته باشد. البته اين تغيير چندان بارز نيست.

شکوفايي ماتسوشيتا در دوران سالمندي

کونوسوکي ماتسوشيتا، رئيس افتخاري «پاناسونيک»، به‌علت کهنسالي در سن 99 سالگي درگذشت. او در سال 1961 به‌عنوان رئيس اين شرکت، جانشين او شد. در آن زمان بيش از 60 سال از عمر ماتسوشيتا مي‌گذشت. «مرد خوشبخت زير درخت چنار»، مفهوم ژاپني نام «کونوسوکي ماتسوشيتا» بنيانگذار شرکت پاناسونيک، در عمل مصداق روشني يافت. گرچه بيماري طاقت‌فرساي دوران کودکي او، احتمال زنده ماندنش را بسيار کم جلوه مي‌داد، اما عملا فرصت يافت حدود يک قرن در اين جهان زندگي کند و با فکري روشن و ديدگاهي والا، فقط با سرمايه‌اي معادل ??? يِن شرکتي را بنيان بگذارد که اکنون با عرضه محصولات بسيار متنوع در حوزه‌هاي گوناگون تحت نام‌هاي تجاري ناسيونال، پاناسونيک، تکنيکس و کواسار، بيش از ??? هزار نفر را در سراسر جهان به کار گيرد تا درآمد سالانه‌اي حدود ?? ميليارد دلار داشته باشد و قديمي‌ترين و بزرگ‌ترين بنگاه جهاني ژاپن محسوب شود.