آرامش می‌خواهید؟ آرام‌بخش نخورید

آرامش می‌خواهید؟ آرام‌بخش نخورید


درمان‌هاي خودسرانه‌ باعث مي‌شود بيماري زمينه‌اي که باعث ايجاد علائم شده، درمان نشود
آرامش مي‌خواهيد؟ آرام‌بخش نخوريد

چند دقيقه که در رختخواب مي‌ماند و خوابش نمي‌برد، سراغ قفسه داروها مي‌رود و يکي از آرام‌بخش‌ها را انتخاب مي‌کند تا بتواند به کمک آن، راحت و آرام بخوابد. در طول روز هم هر وقت اضطراب دارد و کمي نگران مي‌شود، از همين قرص‌ها کمک مي‌گيرد. خيالش راحت است که هر مشکلي داشته باشد با خوردن يکي دو تا قرص آرام‌بخش برطرف خواهد شد. غافل از اين که مصرف اين داروها بي‌ضرر هم نيست و اگر فايده‌اي براي او داشته باشد، حتما عوارضي هم ايجاد خواهد کرد.

از طرفي، هر وقت يکي از دوستان يا همکارانش از حجم کارها و اضطرابي که در محل کار دارد، شکايت مي‌کند يکي از همين قرص‌ها را از کيفش بيرون مي‌آورد و با کلي تعريف و تمجيد او را هم تشويق مي‌کند از اين دارو بخورد و آرام شود. به‌همين ترتيب خيلي‌ها بدون اين که واقعا بدانند چنين داروهايي چه کاري مي‌کند و چه فوايد يا عوارضي دارد، به مصرف آنها روي مي‌آورند. در صورتي که متخصصان نسبت به مصرف خودسرانه تمام داروها و بخصوص داروهاي اعصاب و روان هشدار مي‌دهند و مي‌گويند چنين روشي مي‌تواند عوارض جبران‌ناپذيري را براي آنها در بر داشته باشد.

صورت مساله را پاک نکنيد

خوابش که نمي‌برد، قرص خواب‌آور مي‌خورد و وقتي استرس دارد از آرام‌بخش‌ها کمک مي‌گيرد تا در کمترين زمان و با حداقل هزينه، مشکلش حل شود. هميشه همين‌طور براي خودش دارو تجويز مي‌کند و وقتي حالش کمي بهتر مي‌شود، مي‌گويد کار درستي کرده است. در حالي که يکي از مسائل مهم در مورد مصرف خودسرانه داروهاي اعصاب توجه به زوداثر بودن آنهاست.

دکتر سحر انصاري با اشاره به اين موضوع در گفت‌وگو با جام‌جم توضيح مي‌دهد: به عنوان نمونه زماني که شخص براي برطرف کردن مشکل بي‌خوابي، بدون مشورت با پزشک از داروهاي خواب‌آور استفاده مي‌کند، در واقع فقط مي‌خواهد در کمترين زمان اين مشکل را برطرف سازد. درحالي که بي‌خوابي او ممکن است نشانه طيف گسترده‌اي از بيماري‌ها و اختلالات روانپزشکي مانند بيماري‌هاي اضطرابي مثل وسواس، فوبيا، حمله هراس يا بيماري‌هاي خلقي، افسردگي و شيدايي باشد.

علاوه بر اينها، افزايش سن و بيماري‌هاي جسمي مختلف هم مي‌تواند باعث بي‌خوابي شود و به همين دليل حتما بايد زير نظر پزشک از اين داروها استفاده کرد.

آن طور که اين روانپزشک مي‌گويد چنين درمان‌هاي خودسرانه‌اي باعث مي‌شود بيماري زمينه‌اي که باعث ايجاد اين علائم شده است نيز آشکار و در نتيجه درمان نشود. علاوه بر اين، مصرف خودسرانه داروهاي اعصاب حتي مي‌تواند موجب بروز بيماري‌هاي روانپزشکي ديگر يا وابستگي فرد به داروها شود.

اين دارو براي لاغري نيست

بعضي وقت‌ها اصلا خبري از استرس و نگراني و بي‌خوابي نيست و هيچ حرفي هم درباره مشکلات روحي به ميان نمي‌آيد، اما باز به دليل برداشت‌هاي اشتباه، ردپاي داروهاي اعصاب و روان به چشم مي‌خورد. در اين مواقع، افراد بدون اين‌که اطلاعات دقيق و صحيحي درباره بيماري‌ها و داروهاي روانپزشکي داشته باشند، تصميم مي‌گيرند از اين داروها استفاده کنند تا به هدفي که در ذهن‌شان است، برسند.

به عنوان نمونه اين روزها افراد زيادي را مي‌بينيم که براي کاهش وزن و لاغر شدن از داروي فلوکستين کمک مي‌گيرند و تصور مي‌کنند اين دارو اشتها را کم مي‌کند. دکتر انصاري اما اين موضوع را تائيد نمي‌کند و مي‌گويد: فلوکستين هميشه هم اشتها را کاهش نمي‌دهد و گاهي با افزايش اشتها مي‌تواند برعکس عمل کند، يعني به چاقي و بيشتر شدن وزن فرد منجر مي‌شود.

علاوه بر اين، فلوکستين داروي اعصاب است و براي کاهش وزن نبايد از آن استفاده کرد. چون به گفته اين روانپزشک، مصرف خودسرانه اين دارو مي‌تواند عوارض ديگري هم بر جاي بگذارد. بنابراين فقط در مواردي که پزشک دارو را براي برطرف شدن اختلالات روانپزشکي تجويز مي‌کند، بايد از آن استفاده کنيد.

خوددرماني نکنيد

به محض اين که کمي نگران مي‌شود، قرص مي‌خورد و مي‌خواهد به کمک آرام‌بخش‌هاي مختلفي که در خانه دارد، وضع را بهتر کند. براي همين هم انواع و اقسام قرص‌هاي آرام‌بخش را خريده و در خانه نگه داشته است. البته بعضي از اين قرص‌ها را هم از دوست و آشنا گرفته و از آنها شنيده که تاثيرشان فوق‌العاده است.

دکتر انصاري نيز مي‌گويد افراد زيادي هستند که بدون آگاهي، اين داروها را مصرف مي‌کنند و البته در اين ميان بعضي از داروهاي اعصاب مانند کلرديازپوکسايد، آلپرازولام، ديازپام و لورازپام طرفداران بيشتري هم دارد. در صورتي که مصرف اين داروها بدون تجويز پزشک مي‌تواند عوارضي داشته باشد که يکي از آنها ايجاد احساس خواب‌آلودگي درطول روز است. در نتيجه فردي که خودسرانه اين داروها را مصرف مي‌کند، ممکن است در طول روز با مشکلات بيشتري روبه‌رو شود.

کساني که دچار بيماري‌هاي تنفسي هستند نيز به گفته اين روانپزشک بايد دقت داشته باشند، چون مصرف خودسرانه اين داروها مي‌تواند با تضعيف سيستم اعصاب مرکزي موجب تشديد بيماري‌شان شود. وابستگي جسمي و رواني به اين داروها نيز از ديگر مشکلاتي است که بر اثر مصرف خودسرانه براي فرد ايجاد خواهد شد.

وي با اشاره به اين که داروهاي مختلف، عوارض متفاوتي برجاي خواهد گذاشت، يادآور مي‌شود: گاهي مصرف داروها مي‌تواند موجب بروز عوارض قلبي شود و بر ريتم قلب اثر بگذارد. البته شايد اين داروها براحتي در دسترس افراد نباشد و داروخانه‌ها آنها را بدون نسخه پزشک در اختيار مردم نگذارند ولي بايد به اين نکته توجه داشته باشيم و از مصرف خودسرانه هر نوع دارويي اجتناب کنيم.

اين روانپزشک در ادامه نمونه‌هايي از اين عوارض را چنين بيان مي‌کند: براي افرادي که زمينه تشنج يا سابقه بيماري‌هاي قلبي دارند، مصرف بعضي داروها مانند نورتريپتيلين يا ايمي‌پرامين مي‌تواند موجب تشديد مشکلشان شود و به همين دليل بسيار خطرناک است.

فقط با تجويز پزشک!

گاهي هم شرايط برعکس مي‌شود، يعني پزشک دارويي را تجويز مي‌کند و بيمار زير بار مصرف آن نمي‌رود. بعضي‌ها نگران وابستگي و اعتياد به اين داروها هستند و برخي هم تصور مي‌کنند استفاده از اين داروها هيچ فايده‌اي ندارد.

دکتر انصاري اما توصيه مي‌کند در صورت تجويز پزشک حتما از داروها در زمان معين و به اندازه مناسب استفاده کنيد تا کم‌کم وضعيت هم بهبود يابد.

وي ادامه مي‌دهد: براي ديدن آثار داروهاي اعصاب و روان بايد صبور باشيد و اجازه دهيد مدتي از مصرف دارو بگذرد، چون گاهي زمان به نسبت زيادي لازم است تا نتيجه ظاهر شود. همچنين عوارض داروهاي روانپزشکي نيز مي‌تواند قبل از نتيجه و اثرش نمايان شود، ولي نبايد با ديدن عوارض، دارو را قطع کنيد، چون پزشک با در نظر گرفتن شرايط و وضعيت شما اين دارو را تجويز کرده و عوارض احتمالي آن را هم در نظر گرفته است.

به گفته اين روانپزشک، بسياري از داروهايي که براي بيماران تجويز مي‌شود نيز عارضه وابستگي ندارد و افراد نبايد نگران اين موضوع باشند. بنابراين با مصرف درست و منظم داروها و با اعتماد به روانپزشک بايد مشکلي را که پيش آمده، حل کنيد.

نيلوفر اسعدي‌بيگي / گروه سلامت

http://press.jamejamonline.ir/Newspreview/1478358898955115721