تاریخ انتشار : 1394/02/31
ريشه‌هاي خشم بيماران در گفت‌وگو با دکتر محمد اربابي روان‌پزشک

 

ريشه‌هاي خشم بيماران


 درگيري لفظي يا گاه فيزيکي بين کادر بيمارستاني و بعضي از بيماران يا همراهانشان موضوع جديدي نيست. چندي پيش يکي از همراهان خشمگين بيمار به پزشکي که کاملا هم به آرامش و خونسردي معروف است، حمله کرد و به او آسيبي جدي رساند. به راستي چه عاملي باعث عصبانيت و پرخاشگري بيمار يا همراهش آن هم به اين شدت مي‌شود تا جايي که درمان بيمار فراموش و حتي به ناچار براي برقراري آرامش از ماموران پليس کمک گرفته مي‌شود؟ دکتر محمد اربابي، روان‌پزشک و عضو هيات‌علمي دانشگاه علوم‌پزشکي تهران، مي‌گويد: «رابطه مناسب بين بيماران و کادر بيمارستان بايد مورد توجه قرار گيرد زيرا حصول نتيجه مطلوب از درمان در گرو داشتن ارتباط خوب بين پزشک و بيمار است.»

 

 

 

 

 

 

 

سلامت: ارتباط خوب بين پزشک و بيمار چه تاثيري در روند درماني دارد؟

 

   بررسي‌ها نشان مي‌دهد وظيفه پزشک فقط معاينه بيمار، تجويز دارو يا اقدام‌هاي درماني همچون جراحي نيست و درمان ‌زماني موفق است که علاوه بر به‌کارگيري دانش پزشک، ارتباط خوبي نيز بين او و بيمارش ايجاد شود. محققان گروهي از مبتلايان به زخم‌معده را بررسي کردند و به آنها آموزش دادند مشکلاتشان (مربوط به بيماري) را کاملا با پزشک مطرح کنند. نتيجه‌اي که از اين نوع رابطه کلامي بين پزشک و بيمار دريافت شد، بالاتر رفتن سطح آگاهي بيماران و تسريع روند بهبود بيماري بود. بر همين اساس در حال حاضر استادان در دانشگاه‌ها تلاش مي‌کنند به دانشجويان پزشکي آموزش دهند ارتباط مناسبي با بيمارانشان داشته باشند.

 

   سلامت: اصلا چرا گاهي ارتباط بين پزشک و بيمار تا اين اندازه به خشونت کشيده مي‌شود؟

 

  عوامل متعددي در تخريب روابط بين پزشک و بيمار نقش دارند که مي‌توانند باعث بروز خشونت در مراکز درماني شوند. براي يافتن پاسخ به اين سوال بايد عوامل بيولوژيک (زيست‌شناختي)، اجتماعي و رواني تاثيرگذار در خشم بيماران را شناسايي کرد.

 

 
سلامت: لطفا هريک را توضيح دهيد  

منظور از عوامل بيولوژيک ابتلا به بعضي از بيماري‌هاست که باعث تحريک‌پذير شدن بيماران مي‌شوند. بيماري‌هايي مانند پرکاري تيروئيد، کاهش قندخون، وجود درد يا ضربه‌ها به سر باعث عصبي شدن فرد مي‌شود. عوامل رواني هم ممکن است در اين روند تاثير داشته باشند مثلا فردي که به يک بيماري طبي مبتلاست ممکن است همزمان به افسردگي،‌ اضطراب يا... هم مبتلا باشد و همراهي افسردگي و اضطراب احتمال بروز پرخاشگري را افزايش مي‌دهد. از عوامل اجتماعي هم مي‌توان به مشکلات مالي بيمار، ازدحام و بي‌نظمي در انجام اموردرماني، ماندن طولاني‌مدت در صف انتظار و راضي نبودن از خدمات بيمارستاني اشاره کرد. همه مولفه‌ها مي‌توانند باعث پرخاشگري بيمار يا اطرافيانش شوند. اعضاي گروه درماني همچون پزشک و پرستار بايد با اين عوامل آشنايي داشته باشند و سعي کنند پرخاشگري بيماران را به حداقل برسانند.

سلامت: ولي گاهي درگيري‌ها فيزيکي است، در چنين مواقعي کادر بيمارستان چگونه بايد از خود محافظت کنند؟

کادر بيمارستان بايد نشانه‌هاي خشم را بشناسند زيرا در اين لحظات لازم است از خود مراقبت کنند. کارکنان بيمارستان بايد فاصله خود را با بيمار يا اطرافيان عصباني او حفظ کنند. پزشکان نيز هنگام معاينه بيمار خشمگين يا همراه عصباني‌اش نبايد تنها باشند و بايد مراقب باشند تا اشيايي را که احتمال مي‌رود هنگام درگيري، فرد خشمگين از آنها استفاده کند، دور از دسترس قرار دهند. از رفتارهايي مانند بلند صحبت کردن، خنديدن نابجا، استفاده از کلمات تحقيرآميز، تمسخرآميز و معاينه از سرخشم که باعث تحريک بيمار مي‌شود، پرهيز کنند. حتي مي‌توانند با آرامش دليل عصبانيت او را بپرسند و اگر علت منطقي است، به او حق بدهند و تلاش کنند مشکل برطرف شود. در غير اين صورت هم سعي کنند با آرامش و استفاده از کلمات مناسب او را قانع کنند. خشم يکي از واکنش‌هاي طبيعي در مواجهه با ناکامي و شرايط بحراني است. در محيط‌هاي درماني هدف سرکوب کردن خشم بيمار يا همراه او نيست بلکه هدف مديريت شرايط بحراني و بهبود حال آنهاست. جالب است بدانيم مديريت خشم مهارتي است آموختني که مي‌توان آن را آموخت و در زندگي روزمره و در محيط‌هاي درماني به‌کار برد.

 
 بازگشت