تاریخ انتشار : 1394/02/30
مغز و مثانه برادرند!

بسياري از ناراحتي‌هاي دستگاه ادراري ريشه در مشکلات دستگاه عصبي دارند

مغز و مثانه برادرند!

دکتر محمد اربابي

روان‌پزشک و عضو هيات‌علمي دانشگاه علوم‌پزشکي تهران

دستگاه ادراري انسان، توسط سيستم عصبي هدايت مي‌شود. اين عضو ارتباط نزديکي با سيستم اعصاب خودکار يا همان سمپاتيک و پاراسمپاتيک دارد. بنابراين خيلي از افرادي که دچار يکي از حالت‌هاي هيجاني مي‌شوند يا بيماري جسمي دارند که مشکل روان‌پزشکي مانند افسردگي يا اضطراب ايجاد مي‌کند، ممکن است عملکرد سيستم عصبي خودکار ادراري‌شان تغيير کند و علائم ادراري پيدا مي‌کنند. اغلب بيماران هم به متخصص کليه مراجعه مي‌کنند ولي مشکل از جاي ديگري است و نياز به بررسي‌هاي روان‌شناختي دارند. سيستم کليه و مجاري ادراري با عملکرد سيستم عصبي ارتباط نزديکي دارند که مي‌توان اين ارتباط را در موارد زير مشاهده کرد:


احساس دفع ادرار هنگام استرس

بعضي از افراد هنگام تنش و اضطراب دچار پرادراري يا تکرر ادرار مي‌شوند. اضطراب و تنش‌هاي رواني، سيستم عصبي خودکار را فعال و باعث ايجاد احساس دفع ادرار در فرد مي‌شود.


افسردگي ناشي از دياليز

بسياري از افرادي که مبتلا به نارسايي مزمن کليه هستند در اثر واکنش به عواقب بيماري يا اثر مستقيم خود بيماري روي روان و مصرف داروها دچار افسردگي مي‌شوند. افسردگي باعث مي‌شود همکاري بيمار در درمان کاهش پيدا کند حتي ممکن است بيماران دياليز را که يکي از درمان‌هاي حياتي است، رها کنند. به همين دليل شناختن علائم افسردگي در اين بيماران بسيار اهميت دارد زيرا نجات فرد، منوط به ادامه درمان است.

شب‌ادراري

شب‌ادراري يکي از مشکل‌هايي است که بيشتر در کودکان مشاهده مي‌شود. مهم‌ترين عامل در بروز شب‌ادراري، عامل وراثتي است. يعني پدر و مادري که در کودکي دچار شب ادراري بودند احتمال دارد کودکشان نيز دچار شب‌ادراري شود. شب‌ادراري ممکن است در بزرگسالان نيز ديده شود ولي در بزرگسالان بايد به دنبال علت ثانويه مانند تشنج، مشکل‌هاي سيستم اعصاب مرکزي و مغزي-نخاعي و... بود. شب‌ادراري در کودکان را مي‌توان با رفتاردرماني کنترل کرد. اگر نياز باشد، مي‌توان از تشک‌هاي مخصوص زنگ‌دار استفاده کرد (اين تشک‌ها به محض خيس شدن زنگ مي‌زنند) دارو نيز کمک‌کننده است اما در بزرگسالاني که دچار تشنج يا مشکل در نخاع هستند درمان متناسب با بيماري مورد نظر، راه‌حل درمان شب‌ادراري است.

مثانه تحريک‌پذير

بيماراني که مثانه تحريک‌پذير دارند با کمترين تحريک عصبي مثانه‌شان فعال شده و بايد در اسرع‌وقت دفع ادرار داشته باشند. در بررسي‌هاي تکميلي هيچ مشکل آناتوميکي (کالبدي) در ديواره و عضلات مثانه وجود ندارد و فقط سيستم عصبي بيش ‌از حد تحريک‌پذير شده است. اختلال‌هاي اضطرابي باعث تشديد علائم بيمار مي‌شود و چنين بيماراني لازم است همزمان تحت‌نظر روان‌پزشک هم باشند. همچنين داروهايي وجود دارد که به بيمار کمک مي‌کند تا بهتر بتواند ادرارش را کنترل کند.


وسواس نظافت

افرادي که دچار اختلال وسواس اجباري از نوع تميزي هستند با اين تصور که ممکن است ترشح‌هاي ادراري‌ به لباس زير نشت کند، مدام خود را وارسي مي‌کنند تا مانع از اين کار شوند. اين افراد معمولا به دليل تکرر در رفتن به دستشويي به متخصص کليه مراجعه مي‌کنند در حالي ‌که مشکل از کليه‌ها نيست و فکرهاي مزاحم وسواسي چنين شرايطي را برايشان ايجاد کرده است. آنها نياز به درمان‌هاي روان‌پزشکي شامل روان‌درماني و درمان دارويي دارند تا اختلال وسواس اجبار درمان شود.


ترس از بيماري‌هاي ادراري

چنين بيماراني اغلب آقايان هستند. اين مردان به دليل ترس از بزرگي خوش‌خيم پروستات هنگام ادرار کردن احساس مي‌کنند مشکلي دارند در حالي که واقعا مبتلا به مشکل عضوي در پروستات نشده‌اند. اين حالت معمولا در سنين دهه 50 سالگي رخ مي‌دهد و نوعي بيماري هراسي يا اضطراب در سلامت است که معمولا با آموزش و اطمينان‌بخشي برطرف مي‌شود و در صورت بروز حالت‌هاي وسواس‌گونه و اختلال اضطرابي بايد درمان‌هاي تخصصي و روان‌درماني انجام شود.

اگر کودکتان شب‌ادراري دارد...


1. هرگز او را سرزنش نکنيد، اين کار باعث استرس و اضطراب و تشديد شب‌ادراري خواهد شد.

2. قبل از خواب مراقب خوراکي و آشاميدني کودک باشيد، چنين کودکاني بايد قبل از خواب از خوردن نوشابه، مايعات زياد و غذاهاي محرک خودداري کنند.

3. قبل از خواب کودک را مجبور کنيد دستشويي برود. همچنين تقريبا 3 ساعت بعد از خواب او را بيدار کند و دوباره به دستشويي بفرستيد.

4. تخت زنگ‌دار تهيه کنيد تا به محض خيس شدن، کودک با صداي زنگ آن از خواب بيدار شود.

5. به کودک آموزش دهيد تا فواصل بين دو ادرار را کاهش دهد و هرگز ادرار خود را نگه ندارد.

6. حتما با يک متخصص اورولوژي و روان‌پزشک کودک دراين‌باره مشورت کنيد.



 
 بازگشت